Những năm qua, TP.HCM đã chi hàng chục ngàn tỷ đồng cho các dự án chống ngập. Nhưng do thời tiết diễn biến ngày càng phức tạp, lượng mưa lớn bất thường, phân bố không đều, cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện, còn nhiều bất cập khiến công tác chống ngập gặp nhiều khó khăn.
Trong đó, quận Thủ Đức là một trong những khu vực bị ngập nặng nhất. Hễ mưa lớn, trên nhiều tuyến đường của quận, như: Kha Vạn Cân, Võ Văn Ngân, Tô Ngọc Vân... nước chảy cuồn cuộn, ngập lênh láng, có nơi ngập quá yên xe máy, nhiều cửa hàng, nhà cửa, tiệm sửa xe bị nước tràn vào, tài sản của người dân bị hư hỏng. Đáng báo động hơn là chỉ cơn mưa nhỏ, một số đoạn Quốc lộ 13 thuộc quận Thủ Đức như: Khu “mũi tàu” (đoạn giao nhau giữa Quốc lộ 13 cũ và Quốc lộ 13 mới), gần cầu Ông Dầu, trước Công ty Cân Nhơn Hòa bị ngập lênh láng.
Theo các chuyên gia quy hoạch đô thị, thành phố đang “trả giá” cho việc quy hoạch và đô thị hóa chưa khoa học. Nước luôn đổ về vùng trũng, nhưng các kênh rạch không được nạo vét mà còn bị san lấp, lấn chiếm tràn lan, dẫn đến nhiều khu vực tại các quận: 8, 12, Bình Thạnh, Tân Bình, Thủ Đức, huyện Nhà Bè... ngập nặng hơn.
Hình ảnh ngập úng xảy ra thường xuyên trong mùa mưa tại TP.HCM.
Theo Trung tâm chống ngập TP.HCM, để giải quyết bài toán chống ngập, từ năm 2016 - 2020, thành phố dự trù chi 97.300 tỷ đồng. Trong đó, 82.000 tỷ đồng cho quy hoạch tổng thể thoát nước, 15.000 tỷ đồng cho thủy lợi chống ngập úng. Đến đầu năm 2017, thành phố còn 171 điểm ngập do mưa ở những tuyến đường hoặc hẻm phân cấp quận, huyện quản lý, 40 điểm ngập do mưa ở những tuyến đường lớn phân cấp Trung tâm Điều hành chương trình chống ngập nước Thành phố quản lý, 9 điểm ngập do triều cường. Trong 40 điểm ngập do mưa, có 23 điểm đã giải quyết bằng biện pháp cấp bách, như: Xây dựng các cống nhỏ mở hướng thoát về các cống lớn hoặc ra kênh, rạch, sửa chữa các cống đã bị sụp.Tuy nhiên, cần tiếp tục có những biện pháp căn cơ hơn.
Nhằm giải quyết tình trạng ngập úng của TP Hồ Chí Minh, ngày 28/7/2017, hầm ngầm chống ngập theo công nghệ Nhật Bản được khởi công tại Nhà văn hóa Thiếu nhi quận Thủ Đức. Đây là công nghệ làm hồ ngầm lần đầu tiên được thực hiện tại Việt Nam.
Địa điểm xây dựng hầm ngầm tại Nhà văn hóa Thiếu nhi quận Thủ Đức nằm trên đường Võ Văn Ngân. Thời gian thi công từ 28/7 đến 3/8/2017. Trong đó, mất khoảng bốn ngày để thi công đào hồ, đường ống dẫn nước, gia cố nền móng. Còn lại, chỉ mất một ngày để lắp hồ ngầm và tái lập mặt bằng. Sau khi hoàn thành, nếu hiệu quả, nhà đầu tư sẽ đề xuất làm hàng loạt hồ điều tiết khác trên địa bàn TP.HCM.
Hầm ngầm chống ngập theo công nghệ Nhật Bản được xây dựng thí điểm trước cổng Nhà văn hóa Thiếu nhi quận Thủ Đức, TP.HCM (vị trí đánh dấu đỏ).
Theo ông Đỗ Tấn Long – Trưởng phòng Quản lý hệ thống thoát nước thuộc Trung tâm chống ngập TP.HCM, hồ ngầm được thực hiện bằng công nghệ crosswave. Đây là vật liệu xây dựng mới, lần đầu được thực hiện tại Việt Nam. Do hồ xây thí điểm nên có dung tích chứa khoảng 100m3. Hồ thí điểm này nhằm chống ngập khu vực ngập cục bộ ở đường Võ Văn Ngân. Toàn bộ kinh phí do công ty Sekisui (Nhật Bản) tự thực hiện.
Ngoài công năng chính là chống ngập do mưa thì hồ điều tiết ngầm còn có khả năng trữ nước để phục vụ tưới cây xanh, cảnh quan, cứu hỏa, thậm chí có thể sử dụng nguồn nước này để phục vụ ăn, uống trong sinh hoạt hàng ngày. Diện tích hồ khoảng 40m2, đào sâu hơn 10m, trữ khoảng 95% nước mưa. Sau đó, được bơm lên qua hệ thống lọc để tái sử dụng cho việc tưới công viên, cây xanh và phòng cháy chữa cháy, giảm chi phí cho nhà nước do không phải sử dụng nước máy; không gây ô nhiễm môi trường vì không bị vứt rác hay vật nuôi chết xuống hồ; thời gian thi công và tái lập mặt bằng nhanh; chi phí phù hợp.
Theo Trung tâm chống ngập TP.HCM: “Toàn thành phố hiện có 35 điểm ngập. Trong đó, 17 điểm ngập hiện hữu, 18 điểm còn lại ngập nhẹ, chỉ ngập khi mưa trên 100 mm, 18 điểm này sẽ được thực hiện các dự án để xóa ngập”.
Được biết, năm 2015, TP.HCM đã chọn được một số địa điểm để xây hệ thống tạm trữ nước mưa giúp giảm áp lực tiêu thoát nước lên hệ thống cống chung, tái sử dụng nước mưa là các bể chứa tại các khu dân cư, công sở, sử dụng làm vệ sinh, tưới cây. Ngoài ra, một số hồ cảnh quan khác có khả năng mở rộng, gia cố chuyển thành hồ điều tiết, như: Hồ trong công viên Linh Đông (quận Thủ Đức) với diện tích hiện khoảng 8ha; hồ 2ha nằm trong khu 87ha tại phường An Phú (quận 2); công viên phường An Lạc 1,4ha (quận Bình Tân); ao Song Tân 7,4ha (quận 7); công viên Vĩnh Lộc 85ha (huyện Bình Chánh); công viên phường An Phú Đông 1,7ha và phường Thạnh Xuân 150ha (quận 12); khu vực công viên Gia Định (quận Gò Vấp).
